17 - 31 augustus 2019

Artistiek Leider

 

Alexander Pavlovsky | © Felix BroedeOnder het artistiek leiderschap van Alexander Pavlovsky ontwikkelde de Zeister Muziekdagen zich tot een festival met een meer en meer internationaal karakter. Hij wist gerenommeerde strijkkwartetten, die wereldwijd op de meest belangrijk podia optreden, naar Zeist te halen dankzij zijn kennis, internationale ervaring en contacten.

Hij bouwde ook verder aan de belangrijkste doelstelling en het ideaal van het festival: kennis van ervaren musici niet verloren laten gaan voor dejongere generatie, maar die overdragen aan studenten en jonge professionals. Zo heeft het publiek kennis kunnen maken met minder bekende, veelbelovende, jonge ensembles die aan het begin van hun carrière staan.

Het 30-jarig jubileum van de Zeister Muziekdagen was reden om Alexander een aantal vragen voor te leggen.

 

Waar kijkt u naar uit bij uw programmering in dit lustrumjaar van de Zeister Muziekdagen?

Dit lustrumjaar is heel bijzonder. Dat geldt niet alleen voor mij, maar voor iedereen die door de jaren heen nauw betrokken is geweest bij ons festival. We hebben ervaren dat muziek magisch kan zijn, dat het mensen verbindt en dat het soms diepe emoties kan oproepen die ieder van ons anders ervaart, maar die we wel delen. Het geeft een sterke band.

 

Voor de programmering van dit lustrumjaar ben ik teruggegaan naar de basis en traditie van het festival: het strijkkwartet. Daarom nodigde ik zes gerenommeerde kwartetten uit, maar natuurlijk ook gastmusici, die zullen optreden tijdens het festival.

 

Ik vind het moeilijk om een bepaald concert uit te lichten, want alle optredens zijn om verschillende redenen voor mij belangrijk. Wel wil ik speciaal noemen het Rising Stars concert op 22 augustus. Tijdens dit concert wil ik graag de nieuwe generatie jong, Nederlands talent aan u voorstellen. Ik heb hiervoor het Animato Kwartet, celliste Irene Enzlin en pianist Pedro Borges uitgenodigd.  Zij gaan met elkaar een interessant en gevarieerd programma voor u spelen.

 

Dit is ook het eerste jaar dat de Zeister Muziekdagen samenwerkt met de unieke organisatie Musethica en hun artistiek leider Avri Levitan: altviolist en een goede vriend en collega van mij. Hij treedt na de pauze samen met de Rising Stars op in het strijksextet no.1 van Johannes Brahms.

 

Het doel van Musethica is om jonge musici van hoog niveau bij elkaar te brengen en hen de kans te geven samen te werken en op te treden met ervaren musici. Als belangrijk educatief onderdeel en ter voorbereiding van een concert spelen zij een strijkkwintet of -sextet op een aantal locaties voor een publiek dat normaal gesproken niet naar onze concerten in Zeist kan komen zoals mensen die verblijven in ziekenhuizen, verzorgingshuizen, opvangcentra enz. Ik ben trots op deze samenwerking en kijk bijzonder uit naar deze concerten, waarbij ons optreden plaatsvindt voor een breder en ander publiek en waardoor ons festival en de Zeister gemeenschap dichter bij elkaar komen.

 

Wat betekent het optreden in Zeist voor u?

Zeist is voor mij inderdaad heel bijzonder en alhoewel ik in mijn carrière wereldwijd al in veel concertzalen heb opgetreden, denk ik toch dat ik het vaakst op het podium van de Grote Kerkzaal heb gespeeld. Deze plaats geeft mij altijd bijzondere inspiratie want niet alleen voor mij persoonlijk, maar ook voor andere musici komen hier verschillende elementen samen. De bijzondere akoestiek, de sfeer van de kerkzaal zelf en natuurlijk ons trouwe publiek in de volle zaal. Die combinatie maakt het ideaal om te musiceren. Het zorgt voor verdieping, waardoor je tot in de kern van het kwartetspel kunt komen.

 

De band van het Jerusalem met de Zeister Muziekdagen begon met het kwartet als deelnemer aan de Masterclasses. Hoe kijkt u terug op die Masterclasses en de periode daarna?

Ik heb veel herinneringen aan Zeist, niet alleen persoonlijk, maar ook samen met mijn collega’s van het Jerusalem Quartet. Wij hebben heel frequent op verschillende manieren deelgenomen aan het festival. Bijna 25 jaar geleden namen wij voor de eerste keer deel aan de masterclasses als leden van een beginnend en onbekend Jerusalem Quartet, we waren tussen de 16 en 18 jaar oud!

 

In de jaren daarna kregen wij een sterke band met Zeist. Niet alleen met de leden van het Daniel Kwartet, maar ook met andere bijzondere musici die meewerkten aan het festival en niet te vergeten de vrijwilligers van de organisatie. Deze herinneringen zijn ons heel dierbaar en als ik in Zeist kom geeft mij dat altijd een gevoel van thuiskomen.

 

Natuurlijk zijn er ook speciale persoonlijke momenten die bij mij opkomen na 25 jaar Zeist en één daarvan is de bijzondere onuitwisbare herinnering dat wij in díe tijd als studenten werden ondergebracht bij gastgezinnen. Ons kwartet was jong, tamelijk ondernemend en vrij. Ik denk dat dat verblijf van een week bij een gastfamilie voor beide kanten voor heel speciale momenten heeft gezorgd!

 

U bent dit jaar - met de andere leden van uw kwartet - docent bij de Masterclasses.  Wat is voor u het belangrijkste dat u de jonge musici wilt meegeven?

In ons bestaan als kwartet hebben wij het voorrecht gehad om samen te spelen en werken met een groot aantal wereldberoemde artiesten zoals Isaac Stern, Andras Schiff, Steven Isserlis en Jessy Norman. Maar ook met de leden van het Alban Berg, Amadeus, Guarneri, LaSalle en Emerson Quartet. Iedere ontmoeting en alles wat zij ons vertelden voelde als het opbouwen van een verzameling kennis en ervaring. Ik denk dat wij daardoor leerden dat de meest belangrijke aspecten voor het spelen als strijkkwartet zijn: heel goed kunnen luisteren naar elkaar, flexibel zijn en snel op elkaar kunnen reageren. Als kwartet voelen wij een grote wens en noodzaak om deze ideeën nu door te geven aan een jongere generatie en dat doen wij met veel plezier. We weten immers uit ervaring hoe belangrijk dat is.

 

Hoe kwam voor u de muziek in uw leven?

Ik werd geboren in Kiev in een muzikaal gezin. Mijn beide ouders waren koordirigent. Vanaf de eerste dagen van mijn leven was ik ook onderdeel van hun muzikale leven. Ik ging mee naar hun lessen, repetities en concerten. Ik luisterde naar opnames van opera’s en de stemmen van Lemishev en Caruso. Het was dus min of meer vanzelfsprekend dat ik tussen mijn 3een 4ejaar begon met pianolessen en toen ik acht was met vioolspelen.

 

Na onze emigratie naar Israël kreeg ik in Jerusalem het zeldzame voorrecht om tien jaar lang te studeren bij de geweldige viooldocent Matvei Liberman. Hij was zelf student van de grote David Oistrakh, die na de eerste wereldoorlog verbonden was aan het conservatorium in Moskou.

 

Al tijdens mijn middelbareschooltijd aan de Jerusalem Academy begon ik met kwartet spelen met mijn collega’s. Na een aantal jaar noemden we onszelf het Jerusalem Quartet. Dat was in 1995 en dus het moment dat mijn professionele carrière met het kwartet startte.

 

Wat zijn uw uitgangspunten bij het samenstellen van een programma voor het festival?

Het maken van een programma waarbij alle concerten van hetzelfde niveau zijn, en dat zowel voor publiek als uitvoerenden interessant en soms onvergetelijk is, is geen makkelijke taak. Ik heb altijd het gevoel dat de combinatie van verschillende stijlen zoals klassiek, romantisch en modern het beste werkt voor zowel toehoorders als uitvoerenden. Alhoewel ook het maken van een programma gericht op éen componist, een speciale gebeurtenis of een historisch moment heel speciaal en interessant kan zijn.Dat ik mijn idee om de hele Beethovencyclus verspreid over een aantal jaren uit te voeren heb kunnen realiseren, geeft me een goed gevoel. Het eindigt in 2020, het jaar dat de hele muziekwereld de 250e geboortedag van Beethoven herdenkt.

 

Wat is uw missie als muzikaal leider van de Zeister Muziekdagen?

Ik heb al vaker gezegd dat ik het muzikaal leiderschap op me heb genomen omdat ik geloof dat ons festival heel speciaal is.  Het is duidelijk verschillend van veel andere festivals tijdens de zomer.

 

Het heeft ook vanaf de oprichting een duidelijk doel en houdt vast aan de traditie dat het strijkkwartet de basis vormt voor alles wat gedurende het festival gebeurt. De opzet van het festival biedt een combinatie van concerten, optredens voor families en jonge toehoorders, maar heeft daarnaast nog een heel belangrijk streven: de masterclasses. Die worden gegeven door docenten die zich onderscheiden door hun kennis en ervaring die ze willen overdragen op jonge musici.

 

Ik hoop dat het mij in de afgelopen elf jaar van mijn muzikaal leiderschap gelukt is het festival naar een hoger niveau te brengen, het festival nationaal en internationaal meer bekendheid te geven en voor mij het meest belangrijke: vast te houden aan de dertigjarige traditie.

 

Ik heb het gevoel dat er in de afgelopen dertig jaar een uniek festival is neergezet in Zeist. Het omvat vanaf het begin af aan een aantal succesvolle ideeën: het laten optreden van de internationale top van strijkkwartetten én het voorstellen van kwartetten die zich op de internationale podia nog moeten bewijzen. En met dit jaar een heel succesvol educatief project als toevoeging aan de masterclasses: de samenwerking met Musethica.

 

Waarom organiseerde u dit jaar een meet-en-greet bijeenkomst met het Novus String Quartet exclusief voor de Vrienden van de Zeister Muziekdagen?

Het leek mij een goed idee om onze vrienden ter gelegenheid van dit jubileumjaar uit te nodigen om persoonlijk kennis te maken met de leden van het Novus String Quartet. In een open gesprek kunnen we hen vragen stellen maar ook naar hen luisteren. Waarom vind ik het belangrijk om dit met de vrienden te delen? Om een aantal redenen:

 

Hun debuutoptreden tijdens ons festival in 2015 staat mij nog heel duidelijk voor de geest.  Vooral hun vertolking van Mozarts Dissonanten Kwartet. Ik hoor tegenwoordig regelmatig nieuwe, jonge strijkkwartetten die werken aan hun internationale carrière, maar dit kwartet neemt daarin een bijzondere plaats in. Naast hun muzikale visie, de sterke individuele techniek van alle leden, de manier waarop zij de eenheid van klank benaderen, is er nog een aantal aspecten waardoor zij tot de top van hun generatie horen.

 

We zullen een aantal thema’s met hen bespreken, zoals hun eerste jaren in Korea en hun ontwikkeling als ensemble, maar ook bijvoorbeeld hun benadering van het kamermuziekrepertoire, muziekstijlen en uiteraard hun liefde voor Koreaanse muziek.

 

Ik hoop van harte dat de vrienden hierbij aanwezig kunnen zijn, het zou jammer zijn om dit te missen.

 

Wat zijn uw ambities als artistiek leider voor de komende 5 tot 10 jaar?

Dat is wel heel ver vooruit maar ik weet zeker dat we met de geweldige steun van onze sponsoren en donateurs, het bestuur, de geweldige vrijwilligers, ook in de toekomst erin zullen slagen om kamermuziek op topniveau naar Zeist te brengen. Ik zal daar zeker met veel plezier en inzet aan bijdragen.

 

Alexander Pavlovsky

mei 2019